Dlaczego

Czy można spędzić trzy dni zamkniętym w galerii sztuki z dzikim kojotem i stworzyć dzieło, które przetrwa próbę czasu? Joseph Beuys, jeden z najbardziej kontrowersyjnych i wpływowych artystów XX wieku, udowodnił, że tak. Jego performance "I Like America and America Likes Me" to nie tylko spotkanie człowieka z dzikim zwierzęciem, ale także głęboka refleksja nad kondycją ludzką, kulturą amerykańską i ekologią. Beuys w swoim niekonwencjonalnym stylu wywołał emocje i zmusił do myślenia. Dlaczego to dzieło wciąż rezonuje z nami dzisiaj? Jakie przesłanie kryje się za tym niezwykłym aktem artystycznym? Zanurzmy się w historii tego performansu i odkryjmy, dlaczego "I Like America and America Likes Me" jest wciąż tak ważne w świecie sztuki.

Jakie przesłanie chciał przekazać Beuys poprzez tę performancję?

Joseph Beuys, niemiecki artysta znany ze swoich innowacyjnych performansów, używał sztuki jako narzędzia do komunikowania głębokich, często prowokacyjnych przesłań. Jednym z jego najbardziej znanych performansów jest "I Like America and America Likes Me" z 1974 roku, który miał miejsce w René Block Gallery w Nowym Jorku. Przesłanie tej performancji jest złożone i wielowymiarowe, ale można je zinterpretować na kilka kluczowych sposobów.

Po pierwsze, Beuys chciał zwrócić uwagę na problem izolacji i alienacji. W performansie artysta spędził trzy dni w jednej przestrzeni z dzikim kojotem, oddzielony od świata zewnętrznego. Beuys, okryty filcem i trzymający pasterza, próbował nawiązać kontakt z kojotem, stopniowo budując relację opartą na wzajemnym szacunku. Ta izolacja i powolne zbliżenie symbolizują trudności w nawiązywaniu relacji międzyludzkich oraz proces przezwyciężania strachu i uprzedzeń.

Po drugie, performans był krytyką społeczeństwa amerykańskiego i jego relacji z naturą oraz kulturą rdzennych mieszkańców. Kojot, jako symbol dzikiej przyrody Ameryki oraz ważny element w mitologii rdzennych Amerykanów, reprezentował zarówno zniszczenie, jakie biali osadnicy przynieśli rdzennym kulturom, jak i możliwość odnowienia i pojednania. Beuys, Niemiec o głęboko humanistycznych i ekologicznych przekonaniach, chciał poprzez ten gest zainspirować refleksję nad przeszłością i teraźniejszością Ameryki.

Ponadto, performans Beuysa można interpretować jako manifestację jego koncepcji "rozszerzonego pojęcia sztuki". Beuys wierzył, że każdy człowiek jest artystą, a sztuka powinna być narzędziem społecznej zmiany. Jego interakcja z kojotem była nie tylko dziełem artystycznym, ale również działaniem mającym na celu transformację świadomości odbiorców. Poprzez performans, Beuys chciał pokazać, że sztuka ma moc leczenia i przemiany, zarówno na poziomie indywidualnym, jak i społecznym.

Wreszcie, "I Like America and America Likes Me" było również próbą zbudowania mostu między Europą a Ameryką. Beuys, przybywając do USA i natychmiast izolując się od społeczeństwa, symbolicznie podkreślił różnice i napięcia między Starym a Nowym Światem. Jednak poprzez swoje działania z kojotem, zasugerował możliwość porozumienia i współpracy, podkreślając, że wzajemne zrozumienie i szacunek są kluczowe dla rozwiązania globalnych problemów.

Joseph Beuys poprzez tę performancję przekazał złożone przesłanie dotyczące izolacji, relacji między ludźmi a naturą, krytyki społecznej oraz możliwości transformacji i pojednania. Jego działania były wyrazem głębokiej wiary w moc sztuki jako siły napędowej zmian społecznych i duchowych.

Techniki i symbole wykorzystał w "I Like America and America Likes Me"?

Joseph Beuys w swoim performansie "I Like America and America Likes Me" zastosował różnorodne techniki oraz symbole, które były kluczowe dla zrozumienia głębszego przesłania tego dzieła. Oto główne elementy:

  1. Performans jako medium

    • Beuys wybrał performans jako formę wyrazu, co pozwalało mu bezpośrednio angażować się w akt twórczy i komunikować z publicznością na żywo. Performans umożliwiał interakcję i spontaniczność, a także stworzenie unikalnego doświadczenia zarówno dla artysty, jak i dla widzów.
  2. Izolacja i separacja

    • Artysta przyleciał do Nowego Jorku i natychmiast został przewieziony do galerii w ambulansie, owinięty w filc. Przez cały czas trwania performansu unikał bezpośredniego kontaktu z Ameryką i jej mieszkańcami, co symbolizowało alienację i odosobnienie, a także jego krytyczny stosunek do amerykańskiej kultury.
  3. Filc

    • Filc był jednym z ulubionych materiałów Beuysa, który miał dla niego osobiste znaczenie jako symbol ciepła, ochrony i przetrwania. Beuys często używał go w swoich pracach, a w tym performansie filc symbolizował zarówno fizyczną, jak i psychiczną ochronę przed światem zewnętrznym.
  4. Kojot

    • Kojot, z którym Beuys spędził trzy dni, był potężnym symbolem dzikiej przyrody Ameryki oraz ważnym elementem w mitologii rdzennych Amerykanów. Kojot reprezentował zarówno destrukcję, jaką biali osadnicy przynieśli rdzennym kulturom, jak i możliwość odnowienia i pojednania z naturą.
  5. Wzajemne oddziaływanie

    • Interakcja Beuysa z kojotem była centralnym elementem performansu. Beuys stopniowo nawiązywał relację z dzikim zwierzęciem, próbując zyskać jego zaufanie. Ta dynamiczna relacja symbolizowała proces budowania zrozumienia i szacunku między różnymi kulturami oraz między ludźmi a naturą.
  6. Gazety

    • Beuys używał gazet do pokrywania podłogi galerii, co miało podwójne znaczenie. Po pierwsze, gazety były barierą między nim a kojotem, a po drugie, symbolizowały medialne przekazy i społeczne narracje, które artysta starał się zakwestionować i przekształcić.
  7. Ambulans

    • Przybycie i opuszczenie galerii w ambulansie miało dramatyczny i symboliczny wydźwięk. Ambulans, jako pojazd ratunkowy, podkreślał idee leczenia i ochrony, a także sugerował, że sztuka Beuysa miała na celu uzdrowienie relacji między różnymi kulturami i społeczeństwami.
  8. Transformacja przestrzeni

    • Galeria została przekształcona w zamkniętą, odizolowaną przestrzeń, w której Beuys mógł realizować swoją wizję. Ta transformacja symbolizowała tworzenie nowego, eksperymentalnego świata, w którym możliwe jest przełamanie barier i nawiązanie autentycznych relacji.

Wykorzystując te techniki i symbole, Joseph Beuys stworzył performans, który był głęboko przemyślanym komentarzem na temat izolacji, komunikacji, uzdrowienia i możliwości pojednania. Jego działania były nie tylko artystycznym eksperymentem, ale również manifestacją jego filozofii i przekonań dotyczących roli sztuki w społeczeństwie.

Jakie znaczenie miała performancja "I Like America and America Likes Me" w kontekście politycznym i społecznym tamtych czasów?

Performans "I Like America and America Likes Me" Josepha Beuysa miał istotne znaczenie zarówno w kontekście politycznym, jak i społecznym lat 70. XX wieku. Jego przesłanie dotykało wielu kluczowych kwestii, które były wtedy aktualne w Stanach Zjednoczonych i na świecie.

W czasie trwania wojny w Wietnamie i nasilających się ruchów antywojennych, Beuys poprzez swoją performancję wyraził krytykę wobec polityki amerykańskiej. Jego izolacja i interakcja z kojotem symbolizowały dystans wobec agresywnej polityki zagranicznej USA oraz potrzebę refleksji nad konsekwencjami takich działań. Beuys, jako artysta zaangażowany, wykorzystał performans jako formę protestu przeciwko brutalności wojny i jej wpływowi na społeczeństwo.

Warto również zwrócić uwagę na kontekst historyczny dotyczący relacji między białymi osadnikami a rdzennymi Amerykanami. Kojot, będący centralnym elementem performansu, jest silnie związany z mitologią rdzennych ludów Ameryki Północnej. Beuys przypomniał o bolesnej historii kolonizacji, wypierania i marginalizacji rdzennych ludów, co w latach 70. było coraz częściej podnoszonym tematem w amerykańskiej debacie publicznej. Artysta chciał zwrócić uwagę na konieczność uznania i pojednania z tymi społecznościami.

Performans ten miał również znaczenie w kontekście ekologicznym. Lata 70. były czasem rosnącej świadomości ekologicznej, a Beuys, znany ze swoich ekologicznych przekonań, użył kojota jako symbolu natury, która została zniszczona przez cywilizację. Jego interakcja z dzikim zwierzęciem miała na celu pokazanie możliwości harmonijnego współistnienia człowieka z naturą, co było ważnym przekazem w kontekście narastających problemów ekologicznych tamtych czasów.

Beuys poprzez swój performans zwrócił również uwagę na problem izolacji i alienacji w nowoczesnym społeczeństwie. Jego oddzielenie od świata zewnętrznego i komunikacja jedynie z kojotem symbolizowały poczucie wyobcowania, jakie wielu ludzi odczuwało w dynamicznie zmieniającym się społeczeństwie lat 70. To była refleksja nad potrzebą budowania autentycznych relacji i wspólnoty w czasach, gdy technologia i urbanizacja prowadziły do coraz większego oddalenia od natury i innych ludzi.

Performans "I Like America and America Likes Me" był więc wielowymiarowym dziełem, które odnosiło się do ważnych kwestii politycznych, społecznych i ekologicznych swoich czasów. Beuys, poprzez swoje działania, stworzył przestrzeń do refleksji nad trudnymi tematami i zaprosił widzów do zastanowienia się nad ich własną rolą w społeczeństwie i relacją ze światem.